Những ngày cuối năm trời Saigon bỗng trở lạnh, cái lạnh chẳng đáng gì so với nhiều nơi khác, thế mà mọi người cũng phải lôi áo ấm ra mặc. Có lẽ vì Saigon ít lạnh nên người Saigon rất thích thú khi trời trở lạnh, các cửa hàng bán quần áo ấm, từ shop sang trọng đến các sạp trải miếng plastic bán bên lề đường đều đông khách hẳn. Hồ bơi mùa này vắng hẳn khách có lẽ vì mọi người sợ bị cảm lạnh.
Mỗi buổi chiều, khi ánh nắng vừa tắt là đường phố lại đầy người, những gia đình lao động chở nhau trên những chiếc xe gắn máy, 5 thành viên trên đó: cha mẹ và 3 đứa con vì chẳng còn lựa chọn nào khác. Có một nghịch lý là người lớn thì đội “helmet” kỹ càng phòng tai nạn tổn thương đầu khi ngã xuống, cũng có thể đó là vì phải tuân thủ một điều đã thành luật, nếu không đội lỡ bị cảnh sát tuýt lại thì tiền phạt con cao gấp mấy lần cái helmet “dỏm” đội trên đầu. Họ đội helmet chỉ để đối phó với cảnh sát chứ không có khái niệm để bảo vệ mình, nên mua thứ rẻ tiền, mà nghĩ lại họ cũng chẳng đủ tiền để mua thứ có chất lượng thật sự nên nhiều khi ngã xuống đôi khi nón còn vỡ ra đâm vào đầu.
Còn những đứa trẻ, theo luật dưới 16 tuổi không bắt buộc phải đội nón nên cứ vô tư một đứa ngồi trước với bố, hai đứa ngồi sau với mẹ mà bà mẹ cứ như trực rớt xuống đường. Chiều xuống cũng là lúc các cặp tình nhân rong ruổi trên đường, nếu có tiền thì vào café ngồi tán tỉnh nhau cho thêm phần lãng mạn, nếu không tiền thì cứ lấy xe chạy vòng vòng qua các con đường ở trung tâm SG để ngắm người, ngắm cảnh và khoe quần áo đẹp. Chẳng biết từ bao giờ, những người trẻ SG đã hình thành cái thói quen chở nhau ra những con đường lớn ở trung tâm rồi lên lề đường đậu một cách hết sức thứ tự, ngồi trên xe ngắm kẻ đi qua người đi lại, âu yếm ôm lấy nhau chẳng màng gì đến cặp bên cạnh vì ai cũng như ai. Có lẽ những người trẻ này cũng đang lợi dụng cái lạnh của SG để có cái cớ chính đáng ôm nhau như thể người kia sắp vụt bay mất.
Khác với xã hội Âu Mỹ, ngày đầu năm là ngày sum họp gia đình ăn uống cùng người thân, ở VN mọi người đổ ra đường như trẩy hội. Đường phố được nhà nước trang hoàng thật đẹp và tráng lệ với đèn đủ mầu sắc, việc này được lập đi lập lại mỗi năm vì thành phố SG là thành phố thương mại lớn nhất nước, do đó rất cần có bộ mặt rực rỡ vào năm mới để khoe vẻ phồn vinh của đất nước, thông qua các cơ quan thông tấn trong và ngoài nước, cho dù đó là phồn vinh giả tạo. Tôi tự hỏi nếu đem cái chi phí lớn lao dùng để trang hoàng đó cho những mảnh đời cơ nhỡ đang lang thang kiếm sống trong thành phố hoa lệ này thì chắc cũng có nhiều người đỡ tủi thân trong ngày đầu năm dương lịch.
Cái cách biệt giầu nghèo trong xã hội Việt Nam ngày càng giãn rộng, người ăn không hết, kẻ lần không ra. Đã có những cán bộ nhà nước đánh cờ ăn thua nhau tới 5 tỷ đồng, trong khi có những người dân lương tháng chỉ 2 hay 3 triệu không nuôi nổi bản thân nói chi tới gia đình.
Ỏ thành phố lớn này, những người có của ăn của để, sống trong những căn nhà tráng lệ mặt tiền đường hầu như chẳng còn biết đến nhau như cuộc sống bên Âu Mỹ. Có khi nhà hàng xóm đối diện có đám tang mà chẳng sang viếng, nhưng khi có cãi nhau hay đánh nhau tranh giành một chút lối đi giữa hai nhà thì hầu như cả con phố ra đường xem. Hình như càng giầu có thì tình cảm xóm giềng càng nhạt nhẽo hơn, hay người ta nghĩ rằng có tiền thì cái gì cũng có, ai chẳng phải phục vụ mình. Chẳng bù tình làng nghĩa xóm trong những ngõ hẻm, họ thương yêu đùm bọc lẫn nhau như trong một nhà. Nhà ai có đám ma, đám cưới là cả xóm xúm lại mỗi người một việc, săn tay lên cùng giúp đỡ. Khi cần chút mắm, chút đường, chút muối chỉ cần “má Tư ơi cho con xin chút đường” thậm chí chút cơm nguội “chị Năm ơi, có cơm nguội cho em xin về chiên ăn cho ngon nhà hết cơm nguội rồi”, ôi sao mà thân tình!
Ngày 1/1, từ buổi sáng tổ trưởng đã đi khắp các nhà trong tổ của mình để nhắc nhở treo cờ, đặc biệt là những nhà mặt tiền đường để đón mừng năm mới. Đó là cái lệ đã thành hình từ sau 1975 vào mỗi dịp lễ tết, ngày quốc khánh, ngày tuyên ngôn độc lập. Tôi vẫn nhớ ở Mỹ sau biến cố September 11th, các xe hơi của dân Mỹ trên đường đều treo cờ để chứng tỏ họ cảm thông với nỗi đau chung của đất nước và ý chí đoàn kết cộng đồng, bao giờ thì chúng ta tiến đến được việc treo cờ là do tự nguyện và tự hào dân tộc?
Ngày 1/1 cũng là ngày chấm dứt các chuyến phà đưa người qua lại vùng Thủ Thiêm, bên kia sông Saigon vì một đường hầm Thủ Thiêm hiện đại đã được xây dựng dưới lòng sông nối hai bờ. Nhưng người đã phục vụ mấy chục năm trên phà, những người khách đi phà mấy chục năm nay, ngậm ngùi đi những chuyến cuối cùng, chụp ảnh cố lưu giữ những gì mà chắc chắn theo thời gian sẽ chỉ còn là ký ức một thời.
Ngày xưa bà ngoại tôi cũng từng sống bên kia bờ sông, hồi đó chỉ là những dãy nhà gỗ tuềnh toàng, bà thich ở đó cùng với gia đình một người họ hàng vì bà bảo gió sông thổi lên làm bà khỏe khoắn. Dù bố mẹ tôi đã nhiều lần đón bà qua ở cùng gia đình tôi trong căn villa do sở cấp cho bố khi bố làm bộ Canh Nông, rộng rãi có đủ vườn tược cây cảnh nhưng cũng chỉ được tối đa một tuần là bà lại đòi về. Tôi vẫn nhớ ngầy xưa mẹ vẫn thường hay sai chúng tôi sang thăm bà, mang tiền và đồ ăn sang cho bà. Ngày ấy còn chưa có phà lớn như bây giờ, chỉ có các con đò nhỏ chèo tay hoặc chạy bằng máy đuôi tôm kêu rầm trời. Ngày đó được sai sang Thủ Thiêm, ai trong anh em tôi cũng thích vì được đi đò, con đò nhỏ mà người ta chất lên đó đủ thứ ngoài con người, xe Mobylette, Sach, Velo Solex…con đò thì thật mỏng mấp mé nước vào và tròng trành khi có tầu lớn đi bên cạnh, thế mà vẫn ro ro chở bao nhiêu chuyến qua lại trên bến Bạch Đằng.
Người già có những ý thích chẳng ai thay đổi được, hồi đó mẹ tôi may cho bà ngoại rất nhiều áo cánh bằng phin nõn trắng và quần "chân què" bằng vải satin đen (quần có đũng là một miếng vải hình tam giác, không mặc bằng thun mà bằng giải rút), thế mà bà cứ lấy đồ cũ ra vá đằng vá chụp để mặc đến nỗi mẹ tôi phải nói “con may cho cụ quần áo mới tử tế cụ cứ mặc quần áo vá người ta không biết lại bảo con không lo cho cụ”. Bà nghe thế nhưng cũng chỉ mặc quần áo mới khi có con cái cháu chắt đến thăm nhưng sau đó đâu lại hoàn đấy. Ngày bà mất thật nhẹ nhàng, chỉ với tay mắc mùng rồi khụy xuống lịm đi và mất. Khi liệm bà, mẹ tôi nức nở bên đống quần áo mới sắp xếp thật ngăn nắp đẹp đẽ trong hai valise nhỏ bà để đầu giường, tôi có cảm tưởng rằng bà tôi đã luôn chuẩn bị sẵn sàng cho một chuyến đi xa với toàn quần áo đẹp.
Như những người đã ở SG lâu năm, dù sinh ra ở nơi khác, nhưng đã chót chọn SG làm quê hương thứ hai, chứng kiến bao đổi thay của SG, tôi vẫn yêu thật nhiều SG trong đó có con sông SG dẫn qua nhà bà ngoại. Thủ Thiêm thân thương với tôi là vì thế, có bà ngoại tôi vẫn vui mừng khi cháu sang thăm và khi tiễn cháu về lúc nào cũng không quên dúi vào tay cháu chút tiền mà con gái vừa tiếp tế cho với lý do là “bà già rồi có tiêu gì đâu, cầm lấy mà ăn bánh, bà không nói với mẹ mày đâu”.
Ngày đầu năm chợt nghe lòng bâng khuâng khi những chuyến phà sẽ được dẹp bỏ vĩnh viễn, đời sống hiện đại luôn làm mất đi những cái mộc mạc đáng yêu của thời xưa cũ. Dòng sông SG từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong dòng chảy kỷ niệm của anh em chúng tôi và những con đò mỏng manh ngày xưa giữa SG hoa lệ đã trở thành một chứng tích trong dòng kỷ niệm đó. Tuổi thơ ơi, bà ngoại ơi….thôi đành hẹn lại kiếp sau nếu có.
Saigon Jan 1st 2012
No comments:
Post a Comment